थोर विभूती/स्वातंत्र्यसेनानी

क्रांतिसिंह नाना पाटील

जन्म - ३ ऑगस्ट १९००

मृत्यू - ६ डिसेंबर १९७६

पूर्ण नाव - नाना रामचंद्र पाटील

मुळगाव - येडेमच्छिंद्र, ता. वाळवा

शिक्षण - फायनल


सत्यशोधक चळवळीचा प्रचार

१९२०-(डिसेंबर) सुरली सजा, तालुका-कराड येथे तलाठी म्हणून नेमणूक

१९३०-सविनय कायदेभंग चळवळीत भाग

१९४०-बोरगावात वैयक्तिक 'सत्याग्रहाबद्दल' ९ महिने शिक्षा

१९४२-चळवळीत आपला आपण करू कारभार हे सूत्र अंमलात आणले. इस्लामपूर, तासगाव, वडूज, पाठण या तालुक्यात मोर्चे

१९४३-तुफानी सेनेची उभारणी आणि प्रतिसरकार उर्फ पत्री सरकारची स्थापना, शेवटपर्यंत भूमिगत

१९४२-४६ - भूमिगत

१९४६-वॉरंट मागे घेतल्यानंतर जाहीर सभेत प्रकट

१९५७-उत्तर सातारा मतदार संघातून लोकसभेवर निवड

१९६७-कम्युनिस्ट पक्षाचे उमेदवार म्हणून बीड मतदार संघातून लोकसभेवर निवड

झेंडा रोवण्याची मोहीम

ध्वजारोहण, सत्याग्रह, दुष्काळी परिषदा, इ. कारणांनी ते १९२० ते १९४२ या काळात ८/१० वेळा तुरुंगात गेले. पकड वॉरंट, जमीन, घरदार, इस्टेट जप्त


नागनाथ रामचंद्र नायकवडी

जन्म - १५ जुलै १९२२

मृत्यू - २२ मार्च २०१२

पूर्ण नाव - नागनाथ रामचंद्र नायकवडी

मुळगाव - वाळवा, ता. वाळवा

शिक्षण - मॅट्रिक


१९३९-राष्ट्रसेवादलात सहभाग

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून मोडतोड व जाळपोळीत भाग, अटक, तथापी, दोन महिन्यांनी सातारा जेलमधून पलायन व भूमिगत राहून कार्य

१९४६-साली वॉरंट रद्द झाल्यावर प्रगट

१९४३-शेणोली जवळ पे-स्पेशल रेल्वे तसेच धुळे येथील पाच लाखाच्या सरकारी खजिना लुटीत सहभाग.

१९४३-सांगाव(कोल्हापूर) पोलीस चौकीतून बंदुका पळवल्या.

१९४६-मणदूर व सोनवडे येथे सशस्त्र चकमक, स्वतंत्र प्राप्तीनंतर आण्णा गोवा मुक्ती आंदोलन, मराठवाडा मुक्ती संग्राम व संयुक्त महाराष्ट्र आंदोलनात सक्रीय. महाराष्ट्र धरण व प्रकल्पग्रस्त समितीचे अध्यक्ष

१९५७-संयुक्त महारष्ट्र समितीचे उमेदवार आमदार

१९८०-हुतात्मा किसन अहिर कारखाना सुरु केला. हुतात्मा पॅटर्न सुरु केला.

१९८५-अपक्ष म्हणून वाळवा विधानसभेचे प्रतिनिधीत्व

२००९-पद्मभूषण पुरस्कार, महाराष्ट्र फाऊंडेशन जीवन गौरव पुरस्कार

इतर कार्ये-भूमिहीन, शेतमजूर चळवळ, कष्टकरी-शेतकरी-शेतमजूर परिषद, पाणी परिषद, दुष्काळी जनावरांचे कॅम्प, काळम्मावाडी, वारणा-कोयना, धरणग्रस्तांचा लढा, ग्रामीण साहित्यसंमेलन व विद्रोही सांस्कृतिक चळवळीसाठी आधार दिला.

कर्मवीर भाऊराव पाटील

जन्म - २२ सप्टेंबर १८८७

मृत्यू - ९ मे १९५९

पूर्ण नाव - भाऊराव पायगोंडा पाटील

मुळगाव - ऐतवडे बुद्रुक, ता. वाळवा

शिक्षण - इंग्रजी सहावी


सामाजिक कार्यकर्ते व शिक्षणतज्ञ, महाराष्ट्राचे ज्ञानयोगी

१९२०-कराडजवळ काले येथे रयत शिक्षण संस्थेची स्थापना

१९२४-सातारा येथे रयत शिक्षण संस्थेची स्थापना व श्री छत्रपती बोर्डींग ची स्थापना

जननेते 'कर्मवीर' पदवी, पुणे विद्यापीठाकडून डी.लिट.पदवी, भारत सरकारकडून 'पद्मभूषण' किताब

'कमवा व शिका' योजना, महाराष्ट्रभर रयत शिक्षण संस्थेच्या शाखांची स्थापना, स्पृश्य व अस्पृश्य विद्यार्थी वस्तीगृह, असहकार चळवळीत सहभाग, स्वदेशीचा स्वीकार, स्वालंबी शिक्षणाचा पुरस्कार, अनेक शाळा व कॉलेज ची स्थापना.

सहकार महर्षी गुलाबराव पाटील

जन्म - सप्टेंबर १९२१

मृत्यू - जानेवारी १९८९

पूर्ण नाव - गुलाबराव रघुनाथराव पाटील

मुळगाव - सांगली


सहकाराचे तत्वचिंतक, देशातील सहकारी चळवळीचे प्रबोधनकार

१९५४-५५ सांगलीचे नगराध्यक्ष

१९५७-६३ सांगली जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे अध्यक्ष

१९६३-६९ महाराष्ट्र राज्य सहकारी संस्थाचे अध्यक्ष

१९६०-६६ प्रादेशिक सहकारी मंडळाचे अध्यक्ष

१९६६-७८ राज्यसभेवर काम करण्याची संधी

१९७३-७५ राष्ट्रीय सहकारी संघाचे सरचिटणीस

प्रसिध्द भाषांसंग्रह-'सहकाराची नवी दिशा'

यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण

जन्म - १२ मार्च १९१३

मृत्यू - २५ नोव्हेंबर १९८४

पूर्ण नाव - यशवंतराव बळवंतराव चव्हाण

मुळगाव - ढवळेश्वर, ता.खानापूर


१९४२-कायदेभंग चळवळीत सहभाग, १८ महिने तुरुंगवास

१९४२-चलेजाव आंदोलनात सहभाग

१९४६-मुंबई इलाका कायदेमंडळाच्या निवडणुकीत व सातारा मतदार संघात निवड

१९५६-द्विभाषिक मुंबई राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री म्हणून निवड

१९६०-महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री(१ मे १९६० ते १९ नोव्हेंबर १९६२) युद्धावेळी

१९६२-भारताचे संरक्षणमंत्री म्हणून नेमणूक

१९६३-नाशिक जिल्ह्यामधून लोकसभेवर बिनविरोध निवड

१९६६-१४ नोव्हेंबर केंद्रीय गृहमंत्रीपदी नियुक्ती

१९६९-कानपूर-विश्वविद्यालयातर्फे 'डॉक्टर ऑफ लॉ' बहाल

१९७०-केंद्रीय अर्थमंत्री म्हणून नियुक्ती

१९७२-सातारा मतदार संघातून लोकसभेवर निवड

१९७४-केंद्रीय परराष्ट्र मंत्री म्हणून नियुक्ती

१९७७-७८ विरोधी पक्षनेता म्हणून निवड

१९७९ चरणसिंग यांच्या संयुक्त मंत्रिमंडळात उपपंतप्रधान

१९८०-सातारा मतदार संघातून लोकसभेवर निवड

१९८२-आठव्या अर्थ आयोगाचे अध्यक्ष

१९८४-कृष्णाकाठ आत्मचरित्र प्रसिद्ध

ग्रंथसंपदा/लेखन

आपले नवे मुंबई राज्य(इ.स.१९५७)

ऋणानुबंध(आत्मचरीत्र लेख १९७५)

कृष्णाकाठ (आत्मचरित्र १९४८, भूमिका १९७९)

महाराष्ट्र राज्यनिर्मिती विधेयक (१९६०)

विशेष दर्शन (पत्रांचा संग्रह)१९८८

ग्रंथसंपदा/लेखन

पंचायतराज त्रिस्तरीय योजना

राज्य पंचवार्षिक योजनांचा प्रारंभ

कोल्हापूर प्रकारच्या बंधाऱ्याचा प्रचार

कोयना, उजनी या प्रमुख प्रकल्पांना गती

१८ सहकारी कारखान्यांची स्थापना (सहकाराला चालना)

मराठवाडा व शिवाजी विद्यापीठाची स्थापना (शैक्षणिक विकास)

कृषिविद्यापिठाच्या स्थापनेतही संकल्पनात्मक सहभाग (कृषी विकास)

मराठी साहित्य संस्कृती महामंडळ व विश्वकोश मंडळाची स्थापना (सांस्कृतिक विकास)

गणपती दादासाहेब लाड

जन्म - १९२२

पूर्ण नाव - गणपती दादासाहेब लाड(जी.डी.लाड)

मुळगाव - कुंडल, ता.तासगाव

शिक्षण - इंटरपर्यत

१९४२-सालच्या स्वातंत्र चळवळीत भूमिगत कार्य. प्रतिसरकारच्या स्थापनेत पुढाकार.

१९५७-मध्ये मुंबई राज्य विधानसभेवर निवड

१९६२-मध्ये विधान परिषदेवर सदस्य व उपप्रतोप समिती पक्ष

बॅरिस्टर टी.के.शेंडगे

जन्म - २५ मार्च १९१७

पूर्ण नाव - टी.के.शेंडगे

मुळगाव - पेड ता.तासगाव


१९५८-इंग्लंड येथे जावून बॅरिस्टर पदवी

धनगर समाजोन्नती मंडळाची स्थापना

१९६२ साली आमदार

१९६२-१९६७ विधानसभेत शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांना वाचा फोडली

वि.स.पागे

जन्म - २१ जुलै १९१७

मृत्यू - १९९०

पूर्ण नाव - वि.स.पागे

मुळगाव - विसापूर ता.तासगाव

शिक्षण- बी.ए.एल.एल.बी.

स्वातंत्र्यचळवळीत सहभाग

'रोजगार हमी योजना' पहिल्यांदा सुरु करण्याचा बहुमान

१९५२ साली मुंबई राज्य निर्माण झाल्यापासून १९७८ पर्यंत विधानपरिषदेचे सभापती लेखन

'अ प्रायलॉग विध द डिव्हाइन'-इंग्रजी पुस्तक

नाथाजी बाबुराव लाड

जन्म - १९१६

पूर्ण नाव - नाथाजी बाबुराव लाड

मुळगाव - कुंडल, ता.तासगाव

शिक्षण - इ. ५ वी. (इंग्रजी माध्यम)



१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत सभा मिरवणुका व संप मोर्चात भाग, भूमिगत राहून मोडतोड व जाळपोळीत भाग. स्थावर व जंगम इस्टेट जप्त, पकडून देणाऱ्यास सरकारकडून ५०००/- रुपयांचे बक्षिश जाहीर. तथापी, वॉरंट रद्द झाल्यावर १९४६ मध्ये प्रगट.

आण्णासाहेब लठ्ठे

जन्म - ९ डिसेंबर १९७८

मृत्यू - १६ मे १९५०

पूर्ण नाव - आण्णासाहेब बाबाजी लठ्ठे

मुळगाव - कुरुंदवाड

शिक्षण- एम.ए., एल.एल.बी

३.४.१८९९-द.भा.जैन सभेची स्थापना

१९०४-जैन समाजातील पहिले एम.ए.म्हणून दानपत्र

१९०५-द.भा.जैन सभेची घटना तयार केली.

१९०६-कोल्हापूर जैन सभेच्या स्त्रीशिक्षण विभागाचे मंत्री

१९०७-कुरुंदवाड, येथे वकिली. 'प्रगती', जीनविजय साप्ताहिके सुरु.

१९०८-जैन श्रविकाश्रम हि संस्था स्थापन.

९.२.१९०८-अस्पृश्य विद्या प्रसारक मंडळाची स्थापना

१९२४-ब्रिटीश सरकारकडून रावबहादूर पदवी

१.६.१९२५-छ.शाहू महाराजांचे मराठीतून चरित्र प्रसिध्द

२.१०.१९२५-महाराजांचे दिवाण म्हणून नियुक्ती

१९२६-बालविवाहाला बंदी घालणारा कायदा केला.

१६.१०.१९३७-मुंबई इलाक्याचे अर्थमंत्री

१३.६.१९९१-लठ्ठे एज्युकेशनची स्थापना

पहिले चिमणराव पटवर्धन

जन्म - ५ जानेवारी १७७५

मृत्यू - १५ जुलै १८५१

पूर्ण नाव - चिंतामणराव आप्पासाहेब पटवर्धन

मुळगाव - सांगली

६-२-१७७५-सरदारकीची वस्त्रे देण्यात आली.

१२.१२.१७९५-बाबासाहेब फडके यांच्या मुलीशी पुणे येथे विवाह

इ.स.१७९५-खर्ड्याच्या लढाईत सहभाग

इ.स.१८००-१)धोंडोजी वाघाचा पराभव केला २)लॉर्ड वेलस्ली भेट झाली. ३)'सांगली' संस्थानाची राजधानी स्थापन केली.

इ.स.१८०१-गणेशदुर्ग व श्री गणपती मंदिर बांधण्यास प्रारंभ.

इ.स.१८११-'गणेश दुर्ग' चे बाधकाम पूर्ण

इ.स.१८२१-सांगलीत छापखाना सुरु

इ.स.१८३३-'अर्ल आफ क्लेअर' ची सांगली भेट

इ.स.१८४४-गणेश मंदिर बाधकाम पूर्ण

इ.स.१८४६-सांगलीत आंब्याच्या बागा व आमराईची निर्मिती केली.

सांगली संस्थांचे संस्थापक योद्धे (कुशल प्रशासक, कार्य कुशल, दूरदृष्टी, ध्येयनिष्ट)

मराठा साम्राज्याच्या चार आधारस्तंभापैकी पटवर्धन एक घराणे होते.

रामचंद्र कृष्णाजी पाटील

जन्म - १८९९

मृत्यू - १९४६

पूर्ण नाव - रामचंद्र कृष्णाजी पाटील उर्फ चंद्रोजी कारभारी

मुळगाव - कामेरी, ता. वाळवा

शिक्षण - इ. ६ वी.


१९३०-कायदेभंग, चळवळीत सभा व मिरवणुकीत सहभाग

१९३७-या वर्षाच्या निवडणुकीत मुंबई विधानसभेवर

१९४०-४१ युद्धावेळी चळवळीत भाषण

१९४२-चलेजाव चळवळीत भूमिगत राहून कार्य, जाळपोळ, मोडतोडीत सहभाग, स्थावर इस्टेट जप्त

१९४४-अटक परंतु चार महिन्यात पुराव्या अभावी मुक्त परंतु पुन्हा सोळा महिने स्थानबद्ध

देशभक्त दादा आप्पाजी बर्डे

जन्म - १९०८

पूर्ण नाव - देशभक्त दादा आप्पाजी बर्डे

मुळगाव - वाटेगाव, ता.वाळवा

शिक्षण - ट्रेंड प्रायमरी टिचर

१९३०-सालच्या कायदेभंगाच्या चळवळीत सोलापूर येथील मार्शल लॉ विरोधी सभा मिरवणुकीत भाग, लढ्याचे नेतृत्व, नावु महिने सक्त मजुरी व ४०/- रुपये दंड, पेटलोण जंगल सत्याग्रहात भाग, दोन वर्षे दहा महिने सक्तमजुरी व ११०/- रुपये दंड

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून कार्य. मोडतोड व जाळपोळीत भाग, सरकारकडून पकडून देण्यात सहाय्य करणाऱ्यास ५०००/- रु. बक्षीस जाहीर

१९४४-मध्ये अटक, खून मारामारींच्या आरोपाखाली खटला तथापी, पुराव्यांचे अभावी मुक्त आणि लगेच पुन्हा अटक करून १९४४-४६ सालात २१ महिने स्थानबध्द, मीठ सत्याग्रहात भाग, महाराष्ट्र प्रांतिक काँग्रेस कमिटीचे सभासद, सातारा जिल्हाचे कार्यकारणीत प्रतिनिधी

मारुती विष्णू कुलकर्णी

जन्म - १९०६

पूर्ण नाव - मारुती विष्णू कुलकर्णी

मुळगाव - चरण, ता.शिरळा

शिक्षण - इ. ५ वी. (मराठी माध्यम)

१९२०-२१ सालच्या बहिष्कार व असहकारतेच्या चळवळीत भाषण केल्याबद्दल एक दिवस अटक, तथापी, अल्पवयीन म्हणून मुक्त.

१९३०-सालच्या कायदेभंगाच्या चळवळीत बिळाशी येथे जंगल सत्याग्रहात भाग, सहा महिने सक्त मजुरीची शिक्षा व २००/- रुपये दंड

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून कार्य, मोडतोड व जाळपोळीत भाग. स्थावर व जंगम इस्टेट जप्त, पकडून देणाऱ्यास सरकारकडून ५०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर, दि. २१/१०/१९४४ रोजी प्रगट, पुन्हा अटक, तथापी चार महिन्यांनी पुराव्याचे अभावी मुक्त, परंतु लगेच पुढे दहा महिने स्थानबद्ध

अनंत कृष्णा बर्डे

जन्म - १९०६

मृत्यू - १९५९

पूर्ण नाव - अनंत कृष्णा बर्डे

मुळगाव - वाटेगाव, ता.वाळवा

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)

१९३०-३२ सालच्या कायदेभंगाच्या चळवळीत सभा-मिरवणुकीत भाग, सहा महिने सक्तमजुरी

१९४२ सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून मोडतोड व जाळपोळीत भाग, स्थावर व जंगम इस्टेट जप्त, पकडून देणाऱ्यास सरकारकडून ३०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर, तथापी वॉरंट रद्द झाल्यावर १९४७ मध्ये प्रकट

गणपतराव रामचंद्र पाटील

जन्म - १९१४

मृत्यू - १९७०

पूर्ण नाव - गणपतराव रामचंद्र पाटील

मुळगाव - बिळाशी, ता.शिरळा

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत पाटीलकीचा राजीनामा, चरण बिळाशी भागात भूमिगत कार्य, घरदार व जमीनजुमला जप्त, पकडून देणाऱ्यास ३०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर.

१९४४-मध्ये प्रगट तेव्हा अटक. पण पुराव्याच्या अभावी सुटका, लगेच दीड वर्ष स्थानबद्ध

निवृत्ती आकारम पाटील

जन्म - १९०२

पूर्ण नाव - निवृत्ती आकारम पाटील

मुळगाव - कुरळप, ता.वाळवा

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)

१९३०-३२ सालच्या कायदेभंगाच्या चळवळीत, सभा मिरवणुकीत जंगल सत्याग्रह व दारू पिकेटिंगचे कार्यात भाग

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून कार्य, मोडतोड व जाळपोळीत भाग, स्थावर जंगम इस्टेट जप्त, पकडून देणाऱ्यास ५०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर. वॉरंट रद्द झाल्यास प्रगट.

धोंडीराम तुकाराम माळी

जन्म - १९१८

पूर्ण नाव - धोंडीराम तुकाराम माळी

मुळगाव - कुपवाड, ता.मिरज

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)

१९४०-१९४१ सालच्या युद्धविरोधी वैयक्तिक सत्याग्रह सभेत भाषण, तीन महिने सक्तमजुरी.

१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत भूमिगत राहून मोडतोड व जाळपोळीचे कार्यात भाग. स्थावर इस्टेट जप्त.

१९४४-मध्ये अटक व अनेक खटले भरले, पैकी सांगली कोर्टात दीड वर्ष सक्त मजुरी व १०० रुपये दंड, सेशन कोर्टात १९४६ मध्ये २० वर्षे सक्तमजुरीची शिक्षा. तथापी, १९४६ मध्ये मुक्त.

विरोजे भाऊसाहेब सत्याप्पा

जन्म - १९१८

पूर्ण नाव - विरोजे भाऊसाहेब सत्याप्पा

मुळगाव - मालगाव, ता.मिरज

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)


१९४२-सालच्या चलेजावच्या चळवळीत सभा मिरवणुकीत सहभाग, सहा महिने स्थानबद्ध, भूमिगत राहून जाळपोळ व मोडतोडीत भाग, इस्टेट जप्त, पकडून देणाऱ्यास १०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर.

१९४३-मध्ये अटक. जयसिंगपूर कोर्टात केस चालू असताना पोलिसांच्या रायफली घेवून फरारी

१९४४-साली अटक. तथापी तीन महिन्यांनी सरकारने सार्वत्रिक माफीत खटले काढून घेतलेले मुक्त

पांडुरंग गोविंद पाटील

जन्म - १९०६

पूर्ण नाव - पांडुरंग गोविंद पाटील

मुळगाव - येडेनिपाणी, ता.वाळवा

शिक्षण - इ. ७ वी. (मराठी माध्यम)

१९३०-सालच्या कायदेभंगाच्या चळवळीत अटक, तथापी, गांधी आयर्विन कराराचे सार्वत्रिक माफीत खटला रद्द झाला. त्यामुळे मुक्त १९३२ सालात २ महिने स्थानबद्ध सुटकेनंतर लगेच सभा, मिरवणुकीत सहभाग नऊ महिने सक्तमजुरी व १००/- रुपये दंड अशी शिक्षा.

१९४०-साली युद्धविरोधी भाषणाबद्दल तीन महिने सक्तमजुरी

१९४२-साली सभा-मिरवणुकीत भाग, अटक स्थानबद्ध तथापी , येरवडा जेल फोडून पालीन गेले व भूमिगत राहून कार्य

१९४३-मध्ये अटक व चार महिने सक्तमजुरी

१९४३-मध्ये मुक्त व स्थानबद्ध करू पाहणाऱ्या पोलिसांच्या हातून निसटले. पुन्हा भूमिगत राहून कार्य. पकडून देणाऱ्यास सरकारने ३०००/- रुपयांचे बक्षीस जाहीर केले. तथापी, वॉरंट रद्द झाल्यावर एप्रिल १९४६ मध्ये प्रकट

स्वामी रामानंद भारती

जन्म - १८९७

पूर्ण नाव - स्वामी रामानंद भारती

मुळगाव - सांगली

१९३०-सालच्या मीठ सत्याग्रहात बंगाल बिहार मध्ये प्रचार कार्य

१९४०-पासून सातारा जिल्ह्यात कॉंग्रेसच्या कार्यात भाग

१९४२-सालच्या चलेजाव च्या चळवळीत भूमिगत कार्य. पकडण्यासाठी सरकारकडून एक हजार रुपयांचे बक्षीस. अटक व दोन वर्षाची शिक्षा. नंतर भूमिगत कार्य. सरकारने ३ खटले भरले.

१९४६-साली कॉंग्रेस मंत्रीमंडळाने ते काढून टाकले.

१९४६-साली सातारा जिल्हा कॉंग्रेस कमिटीचे अध्यक्ष, अखिल भारतीय कॉंग्रेस कमिटीचे सभासद

१९५३-पासून सांगली जिल्ह्यातील विकास योजनांमध्ये मार्गदर्शन.